अमेरिका–इरानबीच '१४ बुँदे ऐतिहासिक सम्झौता' को दाबी: युद्धविरामदेखि ३00 अर्ब डलर पुनर्निर्माणसम्मको योजना

इरानको सरकारी सञ्चार माध्यमले अमेरिका र इरानबीच १४ बुँदे सम्झौता (एमओयू) भएको दाबी गरेको छ, जसले अन्तर्राष्ट्रिय राजनीतिक वृत्तमा ठूलो तरंग ल्याएको छ। यद्यपि, दुवै देशले अहिलेसम्म उक्त सम्झौताबारे आधिकारिक पुष्टि भने गरेका छैनन्।

इरानको अर्धसरकारी ‘मेहर न्युज’ का अनुसार प्रस्तावित सम्झौतामा लेबनानसहित विभिन्न मोर्चाहरूमा स्थायी युद्धविरामको व्यवस्था गरिएको छ। साथै, अमेरिकाले इरानको आन्तरिक मामिलामा हस्तक्षेप नगर्ने प्रतिबद्धता जनाउने बुँदा पनि समावेश गरिएको दाबी गरिएको छ।

सम्झौतामा थप उल्लेख गरिएका प्रमुख बुँदाहरूमा ३० दिनभित्र अमेरिकी नौसैनिक नाकाबन्दी हटाउने, इरानी क्षेत्रबाट अमेरिकी सेनाको फिर्ता, तथा ‘इरानी व्यवस्थाअनुसार’ स्ट्रेट अफ होर्मुज पुनः सञ्चालन गर्ने विषय रहेका छन्।

त्यस्तै, अमेरिका र उसका सहयोगीहरूले इरानको पुनर्निर्माणका लागि कम्तीमा ३०० अर्ब अमेरिकी डलरको विशाल योजना अघि सार्ने, इरानी तेल तथा ऊर्जा क्षेत्रमा लगाइएको प्रतिबन्ध हटाउने, र इरानले परमाणु हतियार नबनाउने प्रतिबद्धता दोहोर्‍याउने कुरा पनि सम्झौतामा समेटिएको बताइएको छ।

रिपोर्टअनुसार, अमेरिकाले क्षेत्रमा आफ्नो सैन्य उपस्थिति नबढाउने र नयाँ प्रतिबन्ध नलगाउने वाचा गर्ने बुँदा पनि १४ बुँदे संरचनामा रहेको उल्लेख छ।

यस्तै, ‘फ्रिज’ गरिएको इरानी सम्पत्तिको आधा हिस्सा फुकुवा गर्ने तथा तेलमाथिको प्रतिबन्ध आंशिक रूपमा निलम्बन गर्ने विषय पनि प्रस्तावित सम्झौतामा समावेश भएको दाबी गरिएको छ।

तर, यी सबै दाबीहरू आधिकारिक रूपमा पुष्टि नभएकाले अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले यसलाई सावधानीपूर्वक नियालिरहेको छ। राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार यदि यो सम्झौता वास्तविक रूपमा अघि बढेमा मध्यपूर्वको शक्ति सन्तुलनमा ठूलो परिवर्तन आउन सक्नेछ।