प्रधानन्यायाधीश शर्मालाई काम गर्न देऊ, असन्तुष्ट न्यायाधीश राजीनामा देऊ

संसदीय सुनुवाइ समितिबाट सर्वसम्मत अनुमोदन भएलगत्तै डा. मनोजकुमार शर्माले मंगलबार प्रधानन्यायाधीशको पदभार ग्रहण गरेका छन् । संसदीय सुनुवाइको प्रक्रिया उनका निम्ति सहज र निर्बाध रह्यो । गत वैशाख २४ गते संवैधानिक परिषद्को बैठकले चौथो वरीयतामा रहेका शर्मालाई प्रधानन्यायाधीशमा सिफारिस गरेको थियो । सिफारिस भएकै भोलिपल्ट संसदीय सुनुवाइ समितिको बैठक बसेर उजुरीका लागि १० दिनको समय तोकियो।

यस अवधिमा शर्माविरुद्ध १६ वटा उजुरी समितिमा परे । उजुरी दिने समय सकिएपछि मंगलबार बिहानै समितिको बैठक बोलाइयो । समितिका सभापति बोधनारायण श्रेष्ठले नै सुनुवाइका लागि बैठक राखे । विपक्षी दलका सांसदहरूले असन्तुष्टि जनाए । कांग्रेस संसदीय दलका नेता समेत रहेका भीष्मराज आङदेम्बे र अर्जुननरसिंह केसी बैठकमा सहभागी भएनन् । तर उनीहरूको अनुपस्थितिले प्रक्रिया रोकिएन । आङदेम्बेले विपक्षी दलको नेताका हैसियतमा संवैधानिक परिषद्को बैठकमै आफ्नो मत राखिसकेका थिए ।

सुनुवाइ समितिमा रहेका नेकपाका सांसद वर्षमान पुन, एमाले सांसद पद्मा अर्याल र कांग्रेस सांसद आनन्दप्रसाद ढुंगानाले थप समय माग गरे पनि प्रक्रिया अघि बढ्यो । सभापति श्रेष्ठले विशेष परिस्थितिमा विशेष निर्णय हुने बताउँदै सबै प्रक्रिया टुंग्याए। राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) को बहुमत भएकाले प्रक्रिया निर्बाध अघि बढ्यो।

दिउँसो साढे १ बजे समितिमा बोलाइएका शर्माले सांसदहरूको प्रश्नको संयमित जवाफ दिए । समितिले उनको नाम सर्वसम्मत अनुमोदन गरिदियो । अनुमोदनलगत्तै राष्ट्रपति कार्यालयमा शपथको तयारी भयो । साँझ ६:१० मा राष्ट्रपतिले शर्मालाई प्रधानन्यायाधीश नियुक्त गर्दै शपथ गराए । साँझ ७ बजे सर्वोच्च अदालत पुगेर उनले पदभार ग्रहण गरे ।

शर्माको सहज नियुक्तिसँगै मुलुकको न्यायालयको अन्योल हटेको छ । शर्माले न्यायालयलाई शुद्धीकरणको बाटोमा अघि बढाउने स्पष्ट कार्ययोजना सारिसकेका छन् । अब उनलाई सहयोग गर्नु सबैको कर्तव्य हो । संवैधानिक प्रक्रिया पूरा गरेपछि त्यसको सम्मान सबैले गर्नुपर्छ । उनीमाथि उठेका प्रश्नमा छानबिन गरी संसदले प्रस्ट पारिसकेको छ । उनले अघि सारेको कार्ययोजनामा संसद सन्तुष्ट देखिइसकेको छ । अब कुनै आरोप र आलोचनातर्फ नलागी स्वतन्त्र न्यायपालिकाको जगेर्ना गर्नुपर्छ । अब शर्मामाथि गरिने प्रश्न, आशंका र आरोपको कुनै अर्थ छैन ।

हालको नियुक्तिमा कसैको असहमति वा असन्तुष्टि होला, त्यसको सम्बोधन गर्दै शर्माले कामबाट जवाफ दिनुपर्छ। उनको काम र आचरण न्यायालयको नेतृत्व गर्न सक्ने नदेखिए त्यसको फल उनैले भोग्नुपर्छ। 
 
यद्यपि न्यायालयभित्रै प्रधानन्यायाधीशको रोलक्रममा रहेका न्यायाधीशहरूको भूमिका मुख्य चासोको विषय बनेको छ । विगतमा चोलेन्द्रशमशेर राणाविरुद्ध मोर्चाबन्दी गरेको ताजा इतिहास भएकाले पनि शर्मालाई कतै काम गर्न नदिइने हो कि भन्ने कोणबाट चर्चा हुने गरेको छ । तर चोलेन्द्रको प्रसंग बिलकुल फरक छ । हिजो चोलेन्द्र र उनका केही पारिवारिक आफन्तका क्रियाकलापले त्यो अवस्था निम्त्याएको थियो । शर्मा निकै भद्र र निष्कलंक न्यायाधीशका रूपमा चिनिन्छन् । उनको आचरणलाई कसैले प्रश्न उठाउन सकेको छैन । कसैले आफू प्रधानन्यायाधीश बन्न नपाएको झोँकमा न्यायपालिकालाई बन्धक बनाउने कोसिस गरे त्यसको फल भोग्नुपर्छ । बरु असन्तुष्ट न्यायाधीशहरूले राजीनामा दिएर मार्गप्रशस्त गर्नु उचित हुन्छ।

कामु प्रधानन्यायाधीश सपना प्रधान मल्लले शर्माको पदभार ग्रहण कार्यक्रममा उपस्थित नभएर असन्तुष्टिको संकेत गरिसकेकी छन् । सिफारिसपछि उनले खुला रूपमै असन्तुष्टि पोख्दै आएकी थिइन् । यसअघि इजलास गठनका क्रममा पनि दुईजनाबीच खटपट देखिएको थियो ।

अब अदालत आफै झगडा गर्ने ठाउँ होइन । अरूतिरका झगडाको छिनोफानो गर्ने र समझदारी बढाउने संस्था बनाउनुपर्छ । शर्मालाई निर्बाध रूपमा उनको कार्ययोजनामा काम गर्न दिनुपर्छ । यही व्यावसायिक र सुसंस्कृत देखिनेछ ।शर्माको सम्बाेधनकाे पूर्णपाठ

आदरणीय सञ्चारकर्मी मित्रहरू,

यहाँहरूको उपस्थितिप्रति म हार्दिक धन्यवाद व्यक्त गर्दछु। नेपालको संविधानबमोजिम आज मैले प्रधान न्यायाधीश पदको सपथ ग्रहण गरी गौरवपूर्ण जिम्मेवारी वहन गर्ने अवसर प्राप्त गरेको छु। यो जिम्मेवारीलाई मैले केवल पदको रूपमा मात्र होइन; संविधान, विधिको शासन, न्यायिक स्वतन्त्रता तथा नागरिकको न्यायप्रतिको विश्वासलाई अझ सुदृढ बनाउने दायित्वको रूपमा ग्रहण गरेको छु।

न्यायपालिका नेपालको संविधानको संरक्षक, मौलिक अधिकारको प्रत्याभूतिकर्ता तथा लोकतान्त्रिक शासन व्यवस्थाको एक प्रमुख स्तम्भ हो। त्यसैले स्वतन्त्र, निष्पक्ष, सक्षम र जनविश्वासयुक्त न्यायपालिकाको निर्माण र संरक्षण नै मेरो कार्यकालको मूल ध्येय रहनेछ।

न्यायपालिकाको स्वतन्त्रता र निष्पक्षता नै लोकतन्त्रको मेरुदण्ड हो। मेरो पहिलो र सर्वोच्च प्राथमिकता भनेकै स्वतन्त्र न्यायपालिकालाई पूर्णरूपमा अक्षुण्ण राख्‍नु हो। यस मान्यतासँग कुनै पनि परिस्थितिमा सम्झौता गरिने छैन। न्यायपालिकाको संस्थागत स्वतन्त्रता, न्यायाधीशहरूको व्यावसायिक निष्पक्षता तथा न्याय सम्पादन प्रक्रियाको मर्यादामा कुनै प्रकारको हस्तक्षेप स्वीकार गरिने छैन। यस विषयमा कसैले कुनै शंका राख्‍नुपर्ने अवस्था आउने छैन साथै, त्यस्तो शंका उत्पन्न हुने कुनै पनि कार्य मबाट हुने छैन र हुन दिइने पनि छैन भन्ने पूर्णरुपमा विश्वास दिलाउन चाहन्छु।

सूचना प्रविधिको प्रयोग
सूचना प्रविधिको प्रभावकारी प्रयोगमार्फत न्यायपालिकालाई प्रविधिमैत्री बनाउँदै न्यायालयको समग्र डिजिटल रूपान्तरण (Digital Transformation) लाई संस्थागत रूपमा अघि बढाउनेछु।
Virtual Hearing प्रणालीलाई थप प्रभावकारी र पहुँचयोग्य बनाउनेछु।

न्यायिक सुशासन
न्यायिक सुशासन कायम गर्नका लागि Zero Tolerance नीतिलाई दृढतापूर्वक अवलम्बन गर्दै न्यायिक क्षेत्रमा हुने कुनै पनि प्रकारका अनियमितता, ढिलासुस्ती, अपारदर्शिता वा कुनै पनि प्रकारका अवाञ्छित गतिविधिप्रति कडा नियन्त्रण गरिनेछ। साथै, विचौलिया प्रवृत्तिको प्रभावकारी नियन्त्रण तथा निराकरणका लागि आवश्यक ठोस कदमहरू अघि बढाउनेछु।

सेवा प्रवाह:
सेवा प्रवाहलाई छिटो, छरितो, पारदर्शी तथा प्रभावकारी बनाउन आवश्यक कानून परिमार्जन र कार्यविधिको सरलीकरण गरिनेछ र सो को लागि के-कुन कानूनमा सुधार गर्नुपर्ने हो पहिचान गरी सुझाव दिन उच्चस्तरीय समिति गठन गर्नेछु।

सेवाग्राहीको सहजताको लागि प्रत्येक अदालतमा Helpline Desk को चुस्त व्यवस्थापन गरिनेछ।

न्यायमा पहुँच अभिवृद्धि
सहभागिता, सहकार्य र समन्वयको सिद्धान्तलाई कार्यसम्पादनको मूल आधारका रूपमा अवलम्बन गर्दै सोही मान्यताअनुसार कार्य सञ्चालनमा विशेष जोड दिनेछु। यस माध्यमबाट न्यायिक कार्यसम्पादनलाई थप प्रभावकारी बनाई न्यायमा पहुँच अभिवृद्धि गर्न प्रयत्न गर्नेछु।

न्याय परिषद्को प्रभावकारी
न्याय परिषद्लाई थप प्रभावकारी र सक्रिय बनाउँदै नियमित रूपमा बैठक बस्ने संस्थागत अभ्यासको विकास गर्नेछु।

पुराना बक्यौता मुद्दाको फर्छ्यौट
पुराना बक्यौता मुद्दाहरूको शीघ्र फर्छ्यौटका लागि विशेष कार्ययोजना तर्जुमा गरी प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयनमा ल्याउनेछु।

फैसला कार्यान्वयन
फैसला कार्यान्वयनको विषयलाई थप सुदृढ, प्रभावकारी र परिणाममुखी बनाउने दिशामा आवश्यक पहल गर्नेछु।

अन्त्यमा, न्यायपालिकाप्रति आम नागरिकको विश्वास नै हाम्रो सबैभन्दा ठूलो शक्ति हो भन्ने मैले गहिरो रूपमा अनुभूति गरेको छु। संविधान, विधिको शासन, मानव अधिकार तथा न्यायका सार्वभौम मूल्य-मान्यताको संरक्षण र प्रवर्द्धनमा म सदैव प्रतिबद्ध रहनेछु। यस महान् दायित्व निर्वाहका क्रममा सर्वोच्च अदालतलगातय देशैभरीका माननीय न्यायाधीशज्यूहरू, न्यायसेवाका कर्मचारीहरू, विद्धान् कानून व्यवसायीहरू, न्याय र कानूनको क्षेत्रमा काम गर्ने विद्वत वर्ग, सञ्चारजगत तथा आम नागरिकबाट रचनात्मक सहयोग प्राप्त हुने विश्वास लिएको छु।

प्रधान न्यायाधीशको रूपमा, मेरो कार्यकालमा भएका प्रगति र सुधारका प्रयासहरूबारे समय-समयमा सञ्चारमाध्यममार्फत जानकारी गराउने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्दछु। आवश्यकताअनुसार म स्वयं सञ्चारकर्मीहरूसँग संवाद गर्नेछु। साथै, कुनै पनि पत्रकार मित्रले प्रधान न्यायाधीशसँग भेटघाट गर्न चाहनु भएमा, मेरो सचिवालयसँग समन्वय गरी समय निर्धारण गर्न सक्नुहुनेछ। यति भन्दै अहिलेका लागि म आफ्नो कुरा यहीँ टुङ्ग्याउँछु। बाँकी कुरा मैले काम सुरू गरिसकेपछि आगामी दिनमा यहाँहरूसँग गर्दै जाऊँला।