इरानका राष्ट्रपतिले विदेशमन्त्री जयशंकरलाई भनेका कुरा किन चर्चा  भयाे  ?

जनवरी २०२४ को पहिलो साता माल्दिभ्स सरकारकी मन्त्री मरियम शिउनाले प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीलाई ‘इजरायलको कठपुतली’ भनेपछि दुई देशबीचको तनाव बढ्न थाल्यो ।

लक्षद्वीपको प्रशंसा भारत-माल्दिभ्स विवादको मूल थियो। भारतस्थित इजरायली दूतावासले तस्विर पोस्ट गरेर लक्षद्वीपको प्रशंसा गरेपछि इजरायल यो विवादमा प्रवेश गरेको हो । इजरायलले लक्षद्वीपमा पानी शुद्धीकरण परियोजनाको काम पनि सुरु गरेको छ।

लक्षद्वीपको मुद्दामा इजरायलले भारतलाई समर्थन गरेको देखिएसँगै भारतीय विदेशमन्त्री एस जयशंकरले इजरायलको शत्रु मानिने इरानको भ्रमण गरेका छन् । जयशंकरले सोमबार जनवरी १५ मा इरानका राष्ट्रपति इब्राहिम रायसी र विदेशमन्त्री होसेन अमिर अब्दुल्लायानसँग भेट गरेका थिए।

भेटमा पछिल्लो समय चाबहार बन्दरगाह र समुन्द्रमा रहेका जहाजमाथि बढेको आक्रमणका बारेमा पनि छलफल भएको थियो । भेटमा राष्ट्रपति इब्राहिम राईसीले भारत र इरानबीच भएका सम्झौतालाई कार्यान्वयन र तीब्रता दिनमा जोड दिएका थिए । चाबहार परियोजना पनि यी सम्झौताहरूमा समावेश छ।

भारत र इरानबीच भएका सम्झौतामा भएको ढिलाइको क्षतिपूर्ति गर्नुपर्ने पनि रायसीले बताए । भारतले इरानको चाबहार बन्दरगाहको विकास गरिरहेको र राईसीले यो बन्दरगाहको काममा ढिलाइ भएको औंल्याएका थिए ।

चाबहारका सम्बन्धमा यो आयोजनामा ​​भएको ढिलाइका कारण इरान भारतसँग खुसी नभएको बताइएको छ । भारतले यो परियोजना जतिसक्दो चाँडो पूरा गरोस् भन्ने इरान चाहन्छ । यस मामिलामा भारतलाई चीनसँग तुलना गरिन्छ कि चीनले आफ्ना परियोजनाहरू छिटो कार्यान्वयन गर्छ भने भारतले त्यसो गर्न सक्दैन।

धेरै विज्ञहरू विश्वास गर्छन् कि चीनसँग पैसा र स्रोतको कुनै कमी छैन, त्यसैले यो माथिल्लो हात छ।

जयशंकरले के भने ?

जयशंकरले तेहरानमा इरानी विदेशमन्त्री हुसेन अमिर अब्दुल्लायानसँग संयुक्त पत्रकार सम्मेलन गरेका थिए।

जयशंकरले भने, "भारत वरपरको क्षेत्रमा जहाजहरूमा आक्रमणहरू अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको लागि गम्भीर चिन्ताको विषय हो। यस्ता धम्कीले भारतको आर्थिक हितमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्छ । उनले भने, ‘यो भयावह अवस्था हो, जसले कुनै पनि दललाई फाइदा गर्दैन । हालै, हिन्द महासागरमा समुद्री व्यापारिक यातायातको सुरक्षामा खतराहरू तीव्र रूपमा बढेको छ।

केही समयअघि साउदी अरबबाट भारत आउँदै गरेको जहाजमा आक्रमण भएको थियो । अमेरिकाले भारततर्फ आउँदै गरेको ट्याङ्करमा इरानले आक्रमण गरेको दाबी गरेको थियो । लाल सागरमा पनि जहाजमाथि आक्रमण बढेको छ। यी आक्रमणहरू हुथी विद्रोहीहरूले गरिरहेका छन्।

हुथी विद्रोहीहरूलाई इरानको समर्थन छ र यी विद्रोहीहरू अमेरिका-इजरायलको विरोध गर्छन्। हुथी विद्रोहीहरूले गरेको पछिल्लो आक्रमणलाई इजरायलले गाजामा गरेको आक्रमणको श्रेय दिएको छ। जयशंकरले भने, “हामीले भारत वरपरका क्षेत्रमा केही आक्रमणहरू पनि देखेका छौं। यो अन्तर्राष्ट्रिय समुदायका लागि ठूलो चिन्ताको विषय हो । यसबाट भारतको स्वार्थ पनि खतरामा परेको स्पष्ट छ । यस्तो अवस्थाले कसैलाई फाइदा गर्दैन ।

जयशंकरले इरानले समर्थन गरेका हुथी विद्रोहीलाई संकेत गर्दै थिए। इजरायल–हमास युद्धमा इरानले प्यालेस्टिनीहरूलाई समर्थन गर्दै आएको छ।